آیین نامه جامع ساماندهی نشانی های عددی اینترنتی کشور

بسمه تعالي

مصوبات كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات

مصوبه شماره 3 جلسه شماره 177 مورخ 12/8/1392

کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در جلسه شماره 177 مورخ 12/8/1392 "آيين‌نامه جامع ساماندهي نشاني‌هاي عددي اينترنتي در كشور" را در 14 ماده و 3 تبصره به شرح زیر تصویب و جایگزین آیین‌نامه‌های مصوب شماره 106 مورخ 1/12/1389 و شماره 120 مورخ 27/6/1390 كرد.

آيين‌نامه جامع ساماندهي نشاني­هاي عددي اينترنتي كشور

مقدمه:

با توجه به اين‌كه هر كاربر براي اتصال به شبكه ملي اطلاعات و اينترنت و استفاده از خدمات آن‌ها، حداقل به يك نشاني IP معتبر نياز دارد و اين نياز باعث شده تجارت IPv4 در جهان رونق گرفته و بازار خريد، فروش و اجاره آن در كشور نيز رو به افزايش باشد، مديريت و ساماندهي نشاني­هاي عددي اينترنتي و مهندسي مجدد آن­ها در كشور ضروری است. کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات به ‌منظور ايجاد، توسعه و مدیریت شبکه‌ی ملی اطلاعات و تشكيل بانك اطلاعاتی متمركز و همچنين مديريت مهاجرت به نسخه شش، جلوگيري از بحران كمبود نشاني­هاي عددي‌ اينترنتي نسخــه چهار، ساماندهی نقل و انتقال IPv4 در کشور و نيز ايجاد امنيت در شبكه ملي اطلاعات و شبــكهIP كشوري آيين­نامه به شرح زیر را تصویب کرد.

ماده 1 - تعاریف:

عبارات و اصطلاحاتي كه در اين آيين نامه به­كار برده مي شوند، هر يك داراي معاني به شرح ذيل است:

1. كميسيون: كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات

2. سازمان: سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات راديويی

3. مجری: سازمان فناوري اطلاعات ايران

4. نشاني¹ IP: نشاني پروتكل اينترنت، برچسب عددي است كه به تجهيزات در شبكه­هاي رايانه­اي اختصاص پيدا مي­كند و به منظور اتصال بين گره­هاي شبكه² استفاده مي­شود.

5. منابع عددي اينترنتي: شامل نشاني­های IPv4 و IPv6، شماره درگاه³، نشاني ENUM و سامانه خودكار⁴ است.

6. واگذار کننده: هر شخص حقیقی یا حقوقی که یک بازه از نشاني‌های IP خود را به صورت موقت يا دایم به شخص دیگری منتقل می‌کند.

7. دریافت‌کننده: هر شخص حقیقی یا حقوقی که یک بازه از نشاني‌های IP را به صورت موقت يا دايم از واگذارکننده اخذ می‌کند.

8. كارگروه تخصيص نشاني: کارگروهی است که توسط مجری برای مدیریت نشاني‌های IP و حل اختلاف در خصوص موارد مرتبط با IP در کشور تشکیل می­شود.

9. ثبت‌كننده منطقه‌اي اينترنت يا ⁵RIR: موسسه بين‌المللي است كه اختصاص و ثبت منابع عددي اينترنتي را در منطقه معيني از جهان مديريت مي­كند.

10. ثبت‌كننده محلي اينترنت يا ⁶LIR: اعضاي ثبت­كننده­هاي منطقه­اي اينترنت، ثبت‌كننده محلي اينترنت يا LIR ناميده مي­شوند كه مسئول تخصيص و ثبت نشاني­ها در سطح كشور یا بخش­هایی از آن هستند.

11. نشاني­هاي عمومي ⁷IP‌: نشاني­هاي IP كه در شبكه جهاني اينترنت قابل مسيريابي هستند.

12. نشاني­هاي خصوصي⁸IP: بازه­ای از نشاني­هاي IP است كه براي شبكه‌هاي خصوصي (مانند شبكه داخلي سازمان­ها و شبكه ملي اطلاعات) در نظر گرفته شده و بر اساس سند IETF1918 به شرح جدول زیر است:

13. مصرف‌كننده: شخص حقيقي يا حقوقي كه از نشاني­هاي IP صرفاً به عنوان كاربر نهايي در داخل كشور استفاده مي‌كند.

14. تأمين‌كننده نشانيIP: شخص حقيقي يا حقوقي كه نشاني­هاي IP را از ثبت‌كننده منطقه­اي اينترنت، ثبت‌كننده محلي اينترنت و/یا تأمین­کننده نشاني IP دیگر دريافت و بين مصرف‌كنندگان، ثبت‌كنندگان محلي اينترنت، تأمین­کنندگان خدمت و/يا ساير تأمين­كنندگان نشاني IP توزيع مي­كند.

15. تأمين‌كننده خدمات⁹: شركت ارتباطات زيرساخت و كليه دارندگان پروانه/مجوز ارائه خدمات ارتباطي و فناوري اطلاعات در كشور مي‌باشند.

16. تخصيص¹⁰: اختصاص نشاني از طرف ثبت‌كننده منطقه­اي اينترنت به ثبت‌كننده محلي اينترنت.

17. واگذاري¹¹: اختصاص نشاني از طرف ثبت‌كننده محلي اينترنت يا تأمين‌كننده به تأمين‌كننده ديگر يا مصرف‌كننده.

18. منابع اینترنتی: شامل منابع عددی اینترنتی، نشاني‌دهي لايه‌هاي مختلف شبكه و نام‌هاي دامنه¹² است.

19. سامانه­­: مجموعه­­ی نرم­افزارها و سخت­افزارهای تهيه شده توسط مجری براي مديريت منابع اینترنتی است.

20. نقل و انتقال دايم: خريد و فروش نشاني­های عددي اينترنتي که به صورت مادام­العمر و دایمی خواهد بود. معاوضه دايم نيز در حکم نقل و انتقال دايم می­باشد؛

21. نقل و انتقال موقت: اجاره نشانی­های عددی اينترنتی. معاوضه موقت نشاني­های عددي اينترنتي در حکم اجاره می­باشد؛

22. اشخاص مستقل از تامین­کنندهPI¹³: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که فاقد شبکه بوده و از ثبت کنندگان محلی اینترنت نشانی عددی اینترنتی دریافت می­کنند.

23. مشمولان آیین‌نامه: کلیه‌ی اشخاص حقيقي و حقوقي كه با تابعيت ايراني در قالب ثبت‌كننده محلي اینترنت، تأمين‌كننده نشاني‌های عددي اينترنتي، تأمین­کننده خدمات، مصرف‌كننده، واگذارکننده يا دریافت‌کننده و همچنين اشخاص مستقل از تامين­کننده نشاني دريافت كرده‌اند.

ماده 2- وظايف و اختيارات مجری:

1. مديريت منابع اينترنتي در كشور و تأمين سامانه‌هاي مربوطه؛

2. فراهم­كردن ابزار و اطلاعات لازم براي دسترسي به سامانه­های مرتبط (اعم از نشاني سايت، نام كاربري، كلمه عبور) براي كليه­ی مشمولان آیین‌نامه و ارایه آموزش­هاي لازم براي استفاده از سامانه­هاي مذكور؛

3. تأمين امنيت سامانه­ها و اطلاعات ثبت شده در آن­ها؛

4. شناسايي و تعيين تكليف آن­دسته از نشاني­هاي عددي اينترنتي كه به نام ايران اخذ شده ولي استفاده نشده است؛

5. ارایه فهرست نشاني­هاي عددي اينترنتي ثبت شده در سامانه­ها به تامين­كنندگان خدمات؛

6. انتشار سه مرحله فراخوان با فواصل زمانی 15 روزه به منظور اطلاع­رسانی به مشمولان آيين­نامه برای ثبت نشانی­های عددی اينترنتی موضوع اين آيين­نامه در مهلت حداکثر تا سه ماهه از تاريخ تصويب.

ماده 3 - وظايف شركت ارتباطات زيرساخت:

شركت ارتباطات زيرساخت موظف است:

1. از مسيريابي و مسيردهي نشاني­هاي عددي اينترنتي كه در فهرست ارايه شده توسط مجری (موضوع بند 2-5) وجود ندارد و سامانه ثبت نشده­اند جلوگيري كند.

2. فهرست پيشوند¹⁴ نشاني­هاي عددي اينترنتي موجود در جداول مسيريابيِ مسيرياب­هاي درواز­هاي بين­الملل خود را حداکثر ظرف مدت 10 روز از تاريخ درخواست مجری در اختيار مجری قرار داده و هر گونه تغييرات آن را نيز به مجری اعلام كند.

3. كليه­ی منابع عددی اینترنتی دريافتي و واگذار شده را قبل از استفاده در شبكه در سامانه­ها ثبت كند؛

4. با اعلام مجری از هر گونه مسيريابي و مسيردهي نشاني­هاي عددي اينترنتي موضوع بندهای 5-3 و 6-4، اجتناب كند؛

5. ترافیک داخل كشور را از ترافيك بين‌الملل جدا كند؛ به طوری که کاربران برای دسترسی به محتواهای داخلی نیازی به ارتباطات بين‌الملل نداشته باشند؛

6. هم‌زمان با واگذاری نشاني‌هاي عددي اينترنتي نسبت به بروز کردن اطلاعات مربوطه در پايگاه داده RIPE اقدام کند؛

7. اطلاعات و دسترسي­هاي لازم را به­منظور اعمال نظارت كامل (برخط و حضوري) در اختيار مجری قرار دهد.

ماده 4 - وظايف مشمولان آيين‌نامه:

مشمولان آيين­نامه موظف­اند:

1. كليه­ی منابع عددی اینترنتی دريافتي و واگذار شده را قبل از استفاده در شبكه در سامانه­ها ثبت كنند؛

2. فقط از نشاني­هاي عددي تخصيص يافته به خود استفاده كنند؛

3. از هر گونه مسيريابي و مسيردهي نشاني­هاي عددي اينترنتي كه در سامانه­ها ثبت نشده­اند، اجتناب كنند؛

4. با اعلام مجری از هر گونه مسيريابي و مسيردهي نشاني­هاي عددي اينترنتي موضوع بندهای 5-3 و 6-4، اجتناب كنند؛

5. براي ارایه هر گونه خدمت در شبكه اینترنت فقط از نشاني‌هاي عددي اينترنتي عمومي استفاده كنند؛

6. بر اساس دستورالعمل و بخشنامه‌های مجری، ترافیک داخل كشور را از ترافيك بين‌الملل جدا كنند؛ به طوری که کاربران برای دسترسی به محتواهای داخلی نیازی به ارتباطات بين‌الملل نداشته باشند؛

7. هم‌زمان با واگذاری نشاني‌هاي عددي اينترنتي نسبت به بروز کردن اطلاعات مربوطه در پايگاه داده RIPE اقدام کنند؛

8. اطلاعات و دسترسي­هاي لازم را به­منظور اعمال نظارت كامل (برخط و حضوري) در اختيار مجری قرار دهند.

9. آن دسته از مشمولان آيين­نامه كه مبادرت به ارایه خدمات ميزباني می­کنند موظفند علاوه بر رعايت موارد فوق­الذکر:

   1. بر اساس دستورالعمل و بخشنامه‌های مجری، خدمات خود را علاوه بر نشاني‌هاي عددي اينترنتي عمومی از طریق نشاني‌های عددي اينترنتي خصوصی موضوع ماده 5 نيز عرضه كنند؛

   2. به مشترکين مربوطه ابلاغ کنند تا علاوه بر ثبت NS هاي¹⁵ اينترنتي، نسبت به ثبت NS­های اينترانتي در سايت "ثبت دامنه‌هاي کشوري" به نشانی www.nic.ir نیز اقدام کنند؛

   3. تنظيمات DNS ¹⁶ را طوري انجام دهند كه براي ترافيك داخل كشور (ترافيك داخل شبكه ملي اطلاعات) به‌جاي نشاني‌هاي عددي عمومي، نشاني‌هاي عددي خصوصي موضوع ماده 5 برگردانده شود. بدین منظور ضروری است با تنظيمات زیر در سرورهاي DNS مربوطه كليه‌ی ترافيك‌هاي مربوط به دامنه‌هاي با پسوند .ir به نشاني‌هاي عددي اينترنتي اعلامی توسط مجری، ارسال شوند:

zone "ir" IN {

type forward;

forwarders {193.189.122.84; 10.10.37.227};

}

ماده 5 - شرایط استفاده از بازه‌ی نشاني‌هاي خصوصي

4. 1. به‌كارگيري بازه­های 172.16/12 و 192.168.0/16از نشاني­هاي عددي اينترنتي خصوصي براي كاربردهاي درون‌سازمانی مصرف‌کننده بدون اين‌كه ترافيك آن به شبكه ملي اطلاعات ارسال شود، بلامانع است؛

   2. توزيع و مديريت نشاني‌هاي خصوصي بازه‌ی 10/8 در شبکه‌ی کشور که براي ایجاد و توسعه شبكه ملي اطلاعات مورد استفاده قرار مي‌گيرد، در اختيار و انحصار مجری است. در صورت استفاده غیر مجاز از بازه‌ی­ مذکور، مجری نسبت به اعمال مقررات و اخذ جريمه مطابق جدول شماره 3 اقدام خواهد كرد؛

   3. هزینه استفاده از نشانی های خصوصی بازه‌ی 10/8 در شبکه ی کشوری، به شرح جدول شماره 2 است. این مبالغ توسط مجری اخذ و به حساب خزانه داری کل کشور واریز می شود؛

   4. کلیه‌ی مشمولان آیین‌نامه که از بازه‌ی نشاني‌های عددي اينترنتي موضوع بند 5-2 در شبکه‌ی خود استفاده می‌کنند و نشاني­هاي آن­ها موجب ايجاد اختلال در كاركرد شبكه ملي اطلاعات مي­شود موظف‌اند حداکثر ظرف مدت يك هفته از تاریخ اخطار مجری، نسبت به آزادسازی بازه‌ی مذکور و استفاده از نشاني­هاي جايگزين تخصيصي مجری اقدام کنند. در غیر این صورت با اعلام مجری، تامين­كنندگان خدمات از مسیریابی نشاني‌های عددی عمومی و خصوصی آن­ها جلوگیری خواهند کرد؛

   5. صاحبان سامانه های خودکار¹⁷ مختلف نيز در صورت استفاده از بازه‌ی نشاني‌هاي 10/8 باید در داخل سامانه خودکار خود از بازه‌ی نشاني‌هاي مديريت شده توسط مجری استفاده کنند.

ماده 6 - مديريت و كنترل نقل و انتقال:

5. 1. هر گونه نقل و انتقال نشاني‌های عددي اينترنتي اعم از موقت و دايم پس از ثبت در سامانه و پرداخت هزينه­های مربوط مطابق جدول شماره 2 مجاز است. مبالغ مذكور به منظور جبران هزينه­هاي مديريت و نگهداري سامانه به مجری پرداخت خواهد شد؛

   2. عودت منابع اينترنتي اخذ شده به ثبت­كنندگان منطقه­اي اينترنت و هرگونه نقل و انتقال آن به خارج از كشور صرفاً با مجوز مجری امكان­پذير است؛

   3. نشاني‌های عددي اينترنتي که در حال حاضر در اجاره هستند باید حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاريخ تصویب این آيين­نامه در سامانه ثبت شوند؛

   4. نشاني­هاي عددي اينترنتي نسخه 4 اخذ شده بايد حداکثر ظرف مدت 24 ساعت از زمان اخذ، در سامانه­ها ثبت و حداكثر ظرف مدت 3 ماه از تاريخ ثبت، در شبكه مورد استفاده قرار گيرند. در صورت عدم ثبت و استفاده در مهلت مقرر، با اعلام مجری از مسيريابي و مسيردهي آن­ها جلوگيري خواهد شد.

   5. نقل و انتقال دايم نشاني بايد به منظور استفاده در شبكه و بر حسب نياز دریافت‌کننده باشد و وی حق ندارد بازه­های نشاني‌ دریافت‌شده را در كم‌تر از يك سال به ديگري واگذار کند؛ در غیر این‌صورت نقل و انتقال انجام شده، در سامانه­ها ثبت نشده و مسئولیت آن بر عهده واگذارکننده است؛

   6. اولين نقل و انتقال منابع اينترنتی پس از اخذ مستقیم از ثبت­کننده‌ی منطقه­ای اينترنت مشمول بند 6-5 نيست؛

   7. هر گونه نقل و انتقال بازه­های نشاني عددي اينترنتي بين دو PI (اشخاص مستقل از تامین­کننده)يا دو ثبت­کننده محلی اينترنت يا بين PI و ثبت­کننده محلی اینترنت، پس از اخذ مجوز از كارگروه تخصيص نشاني مجاز است؛

   8. مدت اعتبار قراردادهای نقل و انتقال موقت، حداکثر يک‌ سال است.

ماده 7 - ضوابط واگذاری نشاني IP برای ارایه خدمت:

6. 1. تأمين‌كنندگان خدمت باید مطابق جدول ذيل (جدول شماره 1) براي خدمت واگذاري، نشاني IP تأمين کنند.

جدول شماره 1: حداقل تعداد IPv4 مورد نیاز برای واگذاری پهنای باند اختصاصی

تبصره 1: تخصيص نشاني‌هاي IP اشاره شده در جدول شماره يك بر روي خدمت واگذار شده به مصرف­کننده، اجباري و رايگان است؛

تبصره 2: تأمين­کنندگان خدمات مجازند در صورت درخواست مشترکين با اخذ گزارش توجيهي¹⁸ نسبت به واگذاری نشاني­های IP مازاد در چارچوب تعرفه­های جدول شماره 2 اقدام کنند. در صورت اختلاف طرفین، موضوع به کارگروه تخصیص نشانی ارجاع می‌شود و پذيرش نظر کارگروه برای طرفین الزامی است.

تبصره 3: جدول فوق شامل ارتباطات ADSL نیست.

ماده 8 - سایر موارد:

7. 1. اين آيين­نامه شامل نشاني­هاي IP تأمين­شده و مصرف­شده در محدوده­ مرزهاي جمهوري اسلامي ايران است؛

   2. عدم اجراي هر يك از تعهدات و تکالیف مندرج در اين‌ آيين­نامه تخلف محسوب شده و ضمن جلوگيري از مسیردهی و مسيريابي بازه‌ی نشاني، نسبت به اخذ جریمه مطابق ماده 10 اقدام می­شود؛

   3. هزينه­های تعيين شده در اين آيين­نامه به صورت سالانه با پيشنهاد مجری و تصويب کميسيون قابل بازنگری است؛

ماده 9 - میزان هزینه‌ها:

جدول 2: عناوين و ميزان هزينه‌ها

9-1- پرداخت هزينه­های موضوع رديف­های شماره 2 و 3 جدول شماره 2 بر عهده واگذارکننده است.

9-2- استفاده کنندگان از نشانی های خصوصی بازه ی 10/8 موظفند هزینه های استفاده از این نشانی ها را بر اساس ردیف 5 جدول شماره 2 به سازمان بپردازند.

ماده 10- میزان جريمه‌ها:

10-1- مجری مطابق جدول زیر نسبت به اخذ جريمه از متخلفين از مفاد آيين­نامه و واريز آن به خزانه داری کل کشور اقدام خواهد کرد:

جدول3: عناوين و ميزان جريمه‌ها

10-2- پرداخت جريمه­های موضوع رديف­های شماره 3، 4 و 5 جدول شماره 3 بر عهده واگذارکننده می باشد. اين جريمه­ها مازاد بر مبالغ مندرج در جدول شماره 2 اخذ خواهند شد.

ماده 11 - تعرفه‌های نقل و انتقال دايم:

سقف تعرفه‌نقل و انتقال دايم براي بازه‎هاي مختلف نشاني‌هاي IPv4 مطابق جدول زیر است:

جدول4: تعرفه نقل و انتقال دايم نشاني IPv4

ماده 12 - تعرفه‌های نقل و انتقال موقت:

سقف تعرفه‌ نقل و انتقال موقت براي بازه‎هاي مختلف نشاني‌هاي IPv4 مطابق جدول زیر است:

جدول 5: جدول تعرفه نقل و انتقال موقت نشاني IPv4

ماده 13- نظارت:

13-1- نظارت بر حسن اجراي اين آيين‌نامه، بر عهده سازمان است.

13-2- در راستای اجرای مفاد این آیین‌نامه مجری می‌تواند رأساً نسبت به صدور دستورالعمل و بخشنامه به کلیه‌ی مشمولان آیین‌نامه اقدام کند.

ماده 14 - مرجع تفسير و حل اختلاف:

14-1- مرجع تفسير اين آيين‌نامه صرفاً كميسيون است.

14-2- مرجع حل اختلاف بين مشمولان آيين‌نامه، مجری است كه ظرف مدت چهل و پنج (45) روز در خصوص شكايات مطروحه، اتخاذ تصميم خواهد كرد. تصميم مجری براي طرفين لازم‌الاجراء است.