پارامترها و شاخص های اندازه گیری کیفیت و عملکرد شبکه های تلفن سیار و ثابت

بسمه تعالي

مصوبات كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات

مصوبه شماره 2 جلسه شماره 119 مورخ 6/6/1390

كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات در جلسه شماره 119 مورخ 6/6/1390 شاخص ها و روش اندازه گيري يكسان وضعيت كيفي و كمي عملكرد شبكه تلفن همراه و ثابت، در راستای حمایت از حقوق مشترکین خدمات شبکه های مذکور، تصویب کرد.

پارامترها و شاخص های اندازه گیری کیفیت و عملکرد شبکه های تلفن سیار و ثابت

مقدمه :

به منظور تحقق حقوق کاربران و مشترکین مخابراتی، مندرج در مفاد موافقت نامه و مجوزهای ارایه کنندگان خدمات مخابراتی، استفاده از پارامترها و شاخص های کلیدی ارزیابی عملکرد شبکه های عمومی مخابراتی بنا به دلایل به شرح زیر:

• یکسان نبودن شاخص های ارزیابی عملکرد شبکه ارائه کنندگان خدمات مخابراتی در مفاد موافقت نامه پروانه ها و مجوزهای صادر شده که باعث عدم امکان مقایسه کامل عملکرد شبکه های مخابراتی مربوط می شود.

• کامل نبودن و عدم جامعیت شاخص های فعلی از جمله شاخص های کیفیت عملکرد شبکه انتقال در مفاد موافقت نامه ها و مصوبات موجود، به منظور ارزیابی کیفیت سرتاسری خدمات.

• مشخص نبودن شاخص های مربوط به نقاط اتصال متقابل به منظور تفکیک تعهدات هر یک از ارائه کنندگان خدمات مخابراتی.

• ضرورت یکسان سازی شاخص ها با توجه به ورود اپراتورهای جدید تلفن همراه و برقراری رومینگ ملی بین این اپراتورها و اپراتورهای فعلی.

• عدم وجود ضمانت اجرایی برای نظارت و اعمال مقررات مربوط به کیفیت سرویس با توجه به یکسان نبودن و عدم تفکیک شاخص های فعلی بر اساس عناصر شبکه موضوع پروانه و مجوز هر یک از ارائه کنندگان خدمات مخابراتی.

• ضرورت بازنگری ادواری پارامترها و شاخص های عملکرد و حدود مورد انتظار بر اساس گسترش شبکه های مخابراتی و تغییر فناوری.

ضروری و براین اساس عناوین شاخص ها و ضوابط اجرائی ارزیابی کیفی و کمی شبکه های تلفن سیار و ثابت به منظور حمایت از مشترکین خدمات تعیین می شود تا زمینه لازم برای تحقق کیفیت ارایه خدمات از مبدا تا مقصد(End to End) شبکه های مذکور برای مشترکین خدمات آنها فراهم شود:

2-تعاریف و اصطلاحات:

(Answer) ANS: تعداد تلاش یا تصرف هائی که منجر به دریافت علامت (سیگنال) جواب از مشترکین و مراکز انتهائی و برقراری مکالمه شده باشند.

ANS (N0 Answer) NO: تعداد تلاش یا تصرف هائی که منجر به زنگ خوردن به مشترک مخاطب شده ولی مخاطب به ارتباط پاسخ نداده و سیگنال جواب دریافت نشده است.

(Seize) SEZ: تصرف در مسیرهای خروجی است که در اینجا منظور تعداد درخواست هایی که موفق به تصرف یک مدار (کانال) آزاد در مسیر خروجی است.

(Answer to Seizure Ratio) ASR: نسبت بر حسب درصد مجموع تعداد پاسخ ها (ANS) به مجموع تعداد تصرف ها (SEZ) در مسیر خروجی که اندازه گیری بر روی آنها انجام شده است.

(Average Conversation Time) ACT: متوسط زمان یک مکالمه انجام شده.

(Availability Rate) AR: میزان در دسترس بودن سیستم های انتقال یا شبکه ارتباطی را برحسب درصد تعیین می کند و از فرمول زیر بدست می آید:

AR = Availability Rate = $\frac{up\ Time}{Up\ Time + Down\ Time} = \frac{\left\lbrack \ \ مربوط\ ماه\ روزهای\ \ تعداد \times 24(ساعت) \times 60(دقیقه) \right\rbrack - \lbrack قطعی\ دقایق\rbrack}{\left\lbrack مربوط\ ماه\ روزهای\ \times 24(ساعت) \times 60(دقیقه) \right\rbrack}$

Ao: ترافیک عرضه شده برحسب ارلانگ، که از فرمول ارلانگ C و یا ارلانگ B ، براساس نوع سیستمهای انتظاری و یا غیرانتظاری ، محاسبه می شود.

Bid: تعداد درخواست های انجام شده در هر مرکز برای تصرف مدار (کانال) در مسیر خروجی که منجر به تشخیص مسیر خروجی در آن مرکز شده باشد. هر یک از این درخواست ها ممکن است موفق به تصرف (Seize) یک مدار (کانال) آزاد در مسیر خروجی بشود یا نشود .

B.Busy: تعداد تلاش یا تصرف هائی که با اشغال بودن مشترک مخاطب مواجه گردیده است.

(Severely Error Second Ratio) SESR: ثانیه مسلمی که حاوی 30% یا بیشتر از 30% بلاک های خطادار یا حداقل یک پریود اختلال جدی است. پریود اختلال جدی در اینجا حداقل چهار بلاک پی در پی یا یک میلی ثانیه است که نسبت های خطای همه بلاک های پی در پی بزرگتر یا مساوی10⁻² می باشد یا اینکه از دست رفتن سیگنال اتفاق می افتد.

BBER (Background Block Error Ratio): بلاک خطا داری که خارج از پریود SESR اتفاق افتاده است.

(Base Station Subsystem) BSS: زیر سیستم ایستگاه پایه که در اینجا منظور بخش دسترسی یا رادیویی شبکه GSM است.

(Call Setup Success Rate) CSSR: میزان تلاش های موفق نسبت به تعداد کل Attempt Call انجام شده برای برقراری ارتباط .تلاش های موفق شامل ارتباطاتی که منجر به ANS ، No ANS و B.BUSY شده اند می گردد شاخص فوق در شبکه سیار میزان تلاش هایی که در شبکه دسترسی مقصد به سمت مشترک مقصد (مخاطب) انجام و منجر به ANS یا No ANS یا B.BUSY شده، نشان می دهد.

Attempt Call: تعداد تلاشهای انجام شده برای برقراری ارتباط و فعالیت های بعدی برقراری اتصال درخواست های (Bids) موفق و ناموفق. لازم به ذکر است این پارامتر در این دستورالعمل برای محاسبه میزان برقراری موفقیت آمیز تماس ها به سمت مشترک مخاطب(مشترکB) در شبکه دسترسی سیار مقصد یعنی شاخصCSSR به کار می رود.

(Circuit Efficiency Ratio) CER: درصد نسبت درخواست هایی که با کمبود مدار (کانال) و یا قطعی مسیر خروجی روبرو نشده اند و موفق به تصرف (Seize) یک مدار (کانال) آزاد در مسیر خروجی گردیده اند.

: (Call Drop Rate) CDR درصد قطعی مکالمات بر روی کانالهای ترافیکی

(Downlink) DL: مسیر رادیویی از شبکه به سمت گوشی مشترک‘

Down Time: مدت زمان قطع بودن سیستم انتقال یا شبکه ارتباطی

(E)GPRS Availability Rate: میزان در دسترس بودن شبکه دیتا بر روی شبکه GSM

(Error Second Ratio) ESR: ثانیه مسلمی که یک یا بیش از یک بلاک خطادار شناسائی شده

(Enhanced General Packet Radio Service) EGPRS: خدمات رادیویی عمومی بسته ای توسعه یافته که منظور نسل 75/2 شبکه تلفن همراه است.

(Grade Of Service) GOS: درجه سرویس عبارت است از میزان احتمال انسداد یک مکالمه برای بیش از یک مدت زمان مشخص

(General Packet Radio Service) GPRS: خدمات رادیویی عمومی بسته ای که منظور نسل 5/2 شبکه تلفن همراه است.

IP Throughput: سرعت انتقال داده تبادل شده بین دو بخش که در اینجا منظور بین مشترکین و شبکه است.

IP Packet Loss: میزان بسته های IP (پروتکل اینترنت) از دست رفته در شبکه های بسته ای (Packet)

(Mean Delay [Latency] Time) MDT: متوسط تأخیر زمانی بسته های IP ارسال شده

(Mobile Station) MS: دستگاه گوشی موبایل به همراه سیم کارت

(Multimedia Message Service Sending Success Rate) MMS SSR: میزان ارسال موفق پیام های چند رسانه ای به مقصد

(Outgoing Handover Success Rate) OHSR: این شاخص بیانگر میزان دست به دست شدن های(موفق مکالمات مابین سلولهای شبکه میباشد.که شامل دو نوع ورودی به سلول و خروجی از سلول می باشدکه در اینجا خروجی از سلول مورد نظر می باشد.

: Preemption ختم ارتباط داده ای بدلیل درخواست کانالهای استفاده شده برای برقراری ارتباط صوتی

: (Stand alone Dedicated Control Channel) SDCCH کانال سیگنالینگی در شبکه رادیویی تلفن همراه

SDCCH DROP Rate: درصد قطعی در کانالهای سیگنالینگی SDCCH برقرار شده

(Short Message Service Sending Success Rate) SMS SSR: میزان ارسال موفق پیامک متنی به مقصد

(Including Congestion) SDCCH Establishment Success Rate: درصد تخصیص موفق کانالهای سیگنالینگی SDCCH که لازمه برقراری کلیه خدمات است.

SDCCH Congestion: میزان عدم برقراری موفق کانال های سیگنالینگی بدلیل فقدان کانال آزاد.

(Speech Quality Indicator) SQI: کیفیت صحبت در لایه رادیویی شبکه های جدید سیار از نظر میزان خطای بیت و نوع کدینگ و...

Ac: ترافیک حمل شده برحسب ارلانگ، که از اندازه گیری بدست می آید.

(Including Congestion) TCH ASR: درصد تخصیص موفق کانالهای ترافیکی TCH برای برقراری مکالمه

(Traffic Channel Assignment Success Rate) TCH ASR: درصد تخصیص موفق کانال های ترافیکی TCH

TCH Congestion: میزان عدم برقراری موفق کانال های ترافیکی بدلیل فقدان کانال آزاد.

:( Temporary Block Flow) TBF برقراری ارتباط فیزیکی (Physical Connection) از شبکه به مشترک و یا از مشترک به شبکه

: RX Level وضعیت سیگنال دریافتی در لایه رادیویی شبکه سیار از نظر سطح (Level) سیگنال

RX Quality-SUB: کیفیت سیگنال دریافتی در لایه رادیویی شبکه سیار از نظر میزان خطای بیت (BER)

UP Time: مدت زمان برقرار بودن سیستم انتقال یا شبکه ارتباطی

(Uplink) UL: مسیر رادیویی از MS به سمت شبکه

3- عناوین شاخصها:

1. مجموعه شاخصهای مرتبط با اتصال متقابل بین اپراتوری، مندرج در فرم شماره یک.

2. مجموعه شاخصهای شبکه انتقال بین استانی و درون استانی، مندرج در فرم شماره دو .

3. مجموعه شاخصهای مرتبط با بخش هسته شبکه درون اپراتوری، مندرج در فرم شماره سه.

4. مجموعه شاخصهای مرتبط با هسته سوئیچینگ مبتنی برIP ، مندرج در فرم شماره چهار.

5. مجموعه شاخصهای مرتبط با بخش دسترسی شبکه سیار(BSS) ، مندرج در فرم شماره پنج.

6. مجموعه شاخصهای مرتبط با بخش GPRS شبکه سیار، مندرج در فرم شماره شش.

7. مجموعه شاخصهای مرتبط با سرویسهای کاربردی شبکه سیار، مندرج در فرم شماره هفت.

4- ضوابط اجرائی :

4-1- شاخص سطح سیگنال دریافتی( Rx Level ) در حالت گوشی روشن و بلااستفاده(Idle Mode) مطابق با سطح
شاخص های تعیین شده در فرم شماره پنج، بعنوان شاخص تعیین پوشش جغرافیایی بوده و به ازای هر درصد عدم پوشش جغرافیایی شبکه سیار( شهری و یا جاده ای) بطور مجزا، به همان نسبت، جریمه نقض تعهدات توسعه و اجرا مندرج در مفاد موافقت نامه پروانه و یا مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات، به ارائه کنندگان خدمات مخابراتی تعلق خواهد گرفت.

4-2- رعایت شاخص های انسداد کانال سیگنالینگی(SDCCH Congestion) و انسداد کانال ترافیکی( TCH Congestion)، مطابق سطح شاخص های مندرج در فرم شماره 5 ، علاوه بر بند 4-1 ضوابط، برای ایجاد پوشش جمعیتی، الزامی است. در صورت کاهش هر یک از شاخص های مذکور، به همان میزان(درصد)، جریمه عدم پوشش جمعیت شهری( هر شهر بطور مجزا) مطابق با درصدی از جریمه مشخص شده در پروانه و یا مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات به ارائه کنندگان خدمات مخابراتی تعلق خواهد گرفت.

4-3- اپراتورها و شرکت های ارایه کننده خدمات عمومی و دولتی موظف به ایجاد امکانات به منظور نظارت بر خط بر حجم ترافیک خدمات پایه و ارزش افزوده ( داخل شبکه و بین شبکه ) به سازمان می باشند.

4-4- به استثنای بند 4- 1 و4- 2 فوق الذکر و شاخصهای مندرج در مفاد موافقتنامه پروانه اپراتورها که از تاریخ ابلاغ این مصوبه قابل اجرا است سایر شاخصهای مندرج در فرمهای هفتگانه برای کلیه اپراتورها و شرکت ارتباطات زیرساخت به صورت آزمایشی ارزیابی خواهد شد و بعد از یک سال از تاریخ ابلاغ این مصوبه و بر اساس اهداف کمی که توسط سازمان تعیین می شود، میزان جریمه ها از سوی کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات تعیین و تصویب خواهد شد.

4-5- سازمان موظف است ظرف مدت یک سال از تاریخ ابلاغ مصوبه نسبت به بررسی و بازنگری شاخصها و تعیین اهداف و همچنین ارایه پیشنهاد میزان جریمه ها و یا خسارت عدم ایفای تعهدات هر یک از شاخصها،برای طرح و تصویب در کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات اقدام نماید.

4- 6- سازمان موظف به نظارت مستمر به تعهدات ارائه کنندگان خدمات مخابراتی براساس شاخص های مصوب و اندازه گیری آنها در اوج ترافیک ( پیک یک ساعته) و بدترین حالت و ارائه گزارش عملکرد ارائه کنندگان خدمات مخابراتی طی دوره های شش ماهه به کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات است.

4- 7- اندازه گیری شاخصهای عملکرد شبکه و کیفیت ارایه خدمات باید به گونه ای باشد که نتیجه ارزیابی عملکرد کیفیت ارایه خدمات در هر شهر و هر مسیر جاده ای به طور مجزا مشخص شود.

4- 8- با توجه به یکپارچگی شبکه های مخابراتی، ارتباطی و فنآوری اطلاعات، بمنظور ارزیابی عملکرد کلی شبکه کشوری، تمامی ارائه کنندگان خدمات و شرکت ارتباطات زیرساخت موظف به برقراری دسترسی برخط سازمان به شبکه های مربوطه،

مطابق مفاد بند 1-1 مصوبه شماره 72 کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات (به منظور تحقق کامل مفاد ماده 6 اساسنامه سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي, به سازمان اجازه داده مي شود دسترسي بر خط (Online) به شبکه هاي ارتباطي را ايجاد و

نظارت فني , مالي و حقوقي بر عملکرد شبکه هاي ارتباطي تمامي دارندگان پروانه و مجوز را فراهم آورد.)در محل سازمان می باشند.

4- 9- به منظور تحقق اهداف این مصوبه و پیش بینی های لازم در طرحهای اضطراری عمومی، همه ارائه کنندگان خدمات مخابراتی موظفند حداکثرظرف مدت دو سال از تاریخ تصویب و ابلاغ این مصوبه نسبت به تجمیع و متمرکز نمودن مرکز نگهداری و بهره برداری شبکهOMC(Operation & Maintenance center) شبکه های مربوطه اقدام و گزارش پیشرفت عملکرد خود را به سازمان در دوره های شش ماهه اعلام کنند.

دسته بندی شاخص ها

1_شاخص های مرتبط با اتصال متقابل بین اپراتوری (فرم شماره 1)

ردیف	عنوان شاخص ها	نحوه و محل اندازه گیری	شاخص و واحد اندازه گیری	فرمول	هدف پایان سال 90 (ساعت پیک یک ساعته/ بدترین حالت(
1	میزان مکالمات موفق بین اپراتوری به مقصد شبکه های ثابت اپراتورهای انتهایی از مسیر مستقیم	خروجی لینک های اتصال متقابل به سمت اپراتورهای انتهایی	ASR1 (درصد)		48
2	متوسط زمان مکالمات موفق بین اپراتوری به مقصد شبکه های ثابت اپراتورهای انتهایی	خروجی لینک های اتصال متقابل به سمت اپراتورهای انتهایی	ACT2 (ثانیه)	مدت زمان مکالمات انجام شده تعداد مکالمات انجام شده	140
3	میزان کارائی مدارات اتصال متقابل بین اپراتوری شبکه های ثابت و سیار	خروجی لینک های اتصال متقابل با سایر اپراتورها	CER3 (درصد)		92
4	میزان مکالمات موفق بین اپراتوری به مقصد شبکه های سیار از مسیر مستقیم	خروجی لینک های اتصال متقابل به مقصد شبکه سیار مقابل	ASR (درصد)		40
5	متوسط زمان مکالمات موفق بین اپراتوری به مقصد شبکه های سیار	خروجی لینک های اتصال متقابل به مقصد شبکه سیار مقابل	ACT (ثانیه)	مدت زمان مکالمات انجام شده تعداد مکالمات انجام شده	123
6	میزان مکالمات موفق بین اپراتوری به مقصد شبکه های ثابت و سیار اپراتورهای انتهایی از مسیر ترانزیت(زیرساخت)	خروجی لینک های اتصال متقابل به سمت شرکت ارتباطات زیرساخت	ASR (درصد)		سیار 39
					ثابت 46

1. ASR : Answer to Seizure Ratio

2. ACT : Average Conversation Time

3. CER : Circuit Efficiency Ratio

2_شاخص های شبکه انتقال بین استانی و درون استانی (فرم شماره 2)

1. AR : Availability Rate

2. ESR : Errored Second Ratio

3. SESR : Severely Errored Second Ratio

4. BBER : Background Block Error Ratio

3_شاخص های مرتبط با بخش هسته شبکه درون اپراتوری (فرم شماره 3)

ردیف	عنوان شاخص ها	نحوه و محل اندازه گیری	شاخص و واحد اندازه گیری	فرمول	هدف پایان سال 90 (ساعت پیک یک ساعته/ بدترین حالت)
1	میزان کارائی مدارات اصلی درون اپراتوری ثابت و سیار (بجز مراکز کم ظرفیت)	خروجی لینکهای درون اپراتوری	CER1 (درصد)		92
2	میزان از دست رفتن درخواستهای برقراری ارتباطات	خروجی لینکهای مراکز پرظرفیت شبکه ثابت یا سیار	GOS2 (درصد)		2
		خروجی لینکهای مراکز کم ظرفیت شبکه ثابت*	GOS (درصد)		3/3

*مراکز کمتراز256 شماره روستائی جزء مراکز کم ظرفیت محسوب می باشد

1. CER : Circuit Efficiency Ratio

2. GOS : Grade Of Service

4_شاخص های مرتبط با هسته سوئیچینگ مبتنی برIP (فرم شماره 4)

٭سازمان پس از جمع آوری اندازه گیری ها از اپراتورها، هدف گذاری می کند.

1. IP : Internet Protocol

2. MDT : Mean Delay [Latency] Time

5_شاخص های مرتبط با بخش دسترسی شبکه سیار(BSS¹) (فرم شماره 5)

1. BSS : Base Station Subsystem

2. CSSR : Call Setup Success Rate

3. SDCCH : Stand alone Dedicated Control Channel

4. TCH ASR : Traffic Channel Assignment Success Rate

5. OHSR : Outgoing Handover Success Rate

6. CDR : Call Drop Rate

7. SQI : Speech Quality Indicator

6_شاخص های مرتبط با بخش (E)GPRS¹ شبکه سیار(فرم شماره 6)

1. (E)GPRS : (Enhanced) General packet radio service

2. IP : Internet Protocol

3. TBF : Temporary Block Flow

شاخص های مرتبط با سرویسهای کاربردی شبکه سیار(فرم شماره 7)

1. SMS SSR : Short Message Service Sending Success Rate

2. MMS SSR : Multimedia Message Service Sending Success Rate